Грамматикалык категория


Жалпы бөлүм
Типологиялык аты (Орусча) Определенность
Типологиялык атоо булагы (Орусча) Определенности - неопределенности категория - одна из категорий семантики высказывания; функция её — актуали­за­ция и детерми­ни­за­ция имени, демонстрация его единственности в описываемой ситуации (опре­де­лён­ность) либо выражение его отношения к классу подобных ему феноменов (неопре­де­лён­ность). Средства выражения О.—н. к. присущи всем языкам, но типология этих средств неодина­ко­ва: О.—н. к. различается от языка к языку по своей внутренней структуре и функциональной семантике средств выражения. В ряде языков существуют специальные показатели опре­де­лён­ности — неопре­де­лён­но­сти актуализируемого имени — артикли (англ. the — a; нем. der — ein; франц. le, la — un, une и т. д.), в соответствии с чем различаются артиклевые и безартиклевые языки. Наиболее распро­стра­не­на троич­ная система: опре­де­лён­ный артикль — неопре­де­лён­ный артикль — нулевой артикль. Однако в типо­ло­ги­че­ских и контрастивных описаниях необходимо учитывать при сопоставлении все средства выражения О.—н. к. в целом, а не только способы передачи артикля в безартикле­вых языках. // Лингвистический энциклопедический словарь // Гл. Ред. В.Н. Ярцева. - М.: Большая Российская энциклопедия, 2002. - 709 с. - С. 349.
Типологиялык аты (Англисче) Definiteness
Типологиялык атоо булагы (Англисче) ‘Definite’ and ‘indefinite’ are terms that are usually applied to noun phrases (NPs). In English, the is referred to as ‘the definite article,’ and a/an as ‘the indefinite article.’ Noun phrases (NPs) that begin with the (e.g., the Queen of England, the book), which are also called (especially in the philosophical literature) ‘definite descriptions,’ are generally taken to be prototypical examples of definite NPs in English. A simple binary distinction like definite vs. indefinite may be too crude, especially if we are trying to classify NPs in general. Furthermore, it may be more useful to look at the role of NP form with respect to discourse function. A number of research- ers have turned to the idea of information status – an extension of the familiarity idea, but with greater articulation. The examples used so far in this article have been taken from English. However, many other languages have definite and/or indefinite articles, though by no means all of them. Lyons (1999) described the explicit marking of definiteness – whether with an article or a nominal inflection – as an areal feature that characterizes the languages of Europe and the Middle East in particular, although it can be found elsewhere in the world as well (Lyons, 1999: 48). Definite articles often seem to develop out of demonstrative determiners, as was the case in English. Indefinite articles, on the other hand, often come from the word for ‘one.’ Some languages, e.g., Irish (Irish Gaelic), have only a definite article, whereas others, e.g., Turkish, mark only indefinites explicitly. Abbott B. Definite and Indefinite // Brown Keith (ed.) - Encyclopedia of Language and Linguistics. Elsevier, 2005. P. 392 - 398.
Тилдик бөлүм: Татар
Улуттук аталыш Билгелелек
Улуттук аталыштын булагы (өзөгү) Билгелелек/билгесезлекнең, грамматик (морфологик) категория буларак, татар телендә формалашмаганы күренә, чөнки аның үзенә генә хас грамматик формалары, махсус морфологик күрсәткечләре (кушымчалары) юк. Бу төшенчәләр телдәге төрле (ешрак лексик) чаралар ярдәмендә (мәсәлән, бер саны һәм бу, шул, шушы кебек күрсәтү алмашлыклары ярдәмендә) белде­релә. Бер саны, предметның исәбе буларак кулланылмаганда, предметка билгесезлек төсмере өсти, бу (шул, шушы) предметны билгеле бер әйбер итеп күзалларга ярдәм итә. Мәсәлән: Кара күзле б е р матур к ы з Шәйхетдинов белән янәшә туры килде. Б у к ы з н ы институт коридорларында Кыямның очратканы бар иде инде (И. Гази). // Татар грамматикасы: өч томда / проект җит. М.З. Зәкиев. – Тулыландырылган 2 нче басма. – Казан: ТӘһСИ, 2016. – Т. II. – 432 б. - С. 57. Иялек килешендәге аергычка (баш килештәге аергычтан аермалы буларак) билгелелек төсмере хас: б а л а н ы ң курчагы (бала курчагы). // Татар грамматикасы: өч томда / проект җит. М.З. Зәкиев. – Тулыландырылган 2 нче басма. – Казан: ТӘһСИ, 2016. – Т. II. – 432 б. - С. 51. Баш килештәге туры объекттан (тәмамлыктан) аермалы буларак, төшем килешендәге объектка билгелелек төсмере хас: күлмәкне тегү (күлмәк тегү). // Татар грамматикасы: өч томда / проект җит. М.З. Зәкиев. – Тулыландырылган 2 нче басма. – Казан: ТӘһСИ, 2016. – Т. II. – 432 б. - С. 52.
Улуттук аталыштын автору Әлфия Галиева